بزرگ در جهان شده است كه ريشهء آن در خود برترى قومى بوده و راهى براى انتقال نفرت و خرافات و شبهات با عنوان آداب و سنن قبيله‌اى يا فرهنگ كشورى به ملّت‌هاى ديگر گرديده است . رويارويى جبههء كفر با اسلام از آغاز رسالت انبيا و ائمهء اطهار عليهم السلام تا كنون بر سر همين تعصّب‌هاى جاهلى يا غرور نژادى بوده است كه حاصلى جز كينه و وحشت و جدايى نداشته است و پليدتر از اين وضع ؛ گروهى از انسان‌هاى ثروتمند يا دانشمند به نام خدمت به بشر يا حقوق بشر ، به ستمگران و كافران روى زمين يارى مىرسانند . و آتش فتنه و تجاوز را در سراسر گيتى شعله‌ور مىسازند . زُهَرى از امام سجّاد عليه السلام دربارهء عصبيّت پرسيد : حضرت در جواب فرمود : الْعَصَبِيَّةُ الَّتى يَأْثَمُ عَلَيها صاحِبُها أَنْ يَرَى الرَّجُلُ شِرارَ قَوْمِهِ خَيْراً مِنْ خِيارِ قَوْمٍ آخَرِينَ وَ لَيْسَ مِنَ الْعَصَبِيَّةِ أَنْ يُحِبَّ الرَّجُلُ قَوْمَهُ وَلكِنْ مِنَ الْعَصَبِيَّةِ أَنْ يُعينَ قَوْمَهُ عَلَى الظُّلْمِ . « 1 » تعصّبى كه انسان به خاطر آن گناهكار مىشود اين است كه اشرار قومش را بهتر از نيكان قوم ديگر بداند ، اما اينكه انسان نژاد خويش را دوست دارد عصبيّت نيست ، عصبيّت آن است كه انسان قبيلهء خود را در ستمگرى يارى دهد . به هر حال وجود چنين حالتى در بشر يا جامعه ، باعث عقب ماندگى و زوال آن خواهد شد و پرده‌هاى سنگينى بر عقل و فكر آدمى مىاندازد . بهترين راه مبارزه با خوى زشت كينه‌توزى و تفرقه افكنى ، علاوه بر نگرانى از موقعيّت دشمن ؛ تلاش براى بالا بردن ، سطح فرهنگ و ايمان هر ملّت است ؛ هر چند بايد در برابر شيوهء سلطه‌گرى و دشمن‌سازى انسان‌هاى فريب خورده ، آمادگى روحى و قلبى و

--> ( 1 ) - الكافى : 2 / 308 ، حديث 7 ؛ بحار الأنوار : 70 / 288 ، باب 133 ، حديث 6 .